Xã Tân Minh

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, việc xây dựng một cộng đồng dân cư có tri thức số, kỹ năng số và thói quen học tập suốt đời trở thành yêu cầu cấp thiết. Thực hiện Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng các kế hoạch của thành phố Hải Phòng, xã Tân Minh đã được lựa chọn triển khai mô hình điểm “Cộng đồng học tập số” – một bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ngay từ cơ sở. 

Xã Tân Minh được thành lập trên cơ sở sáp nhập các xã Kiến Thiết, Cấp Tiến, Đoàn Lập và một phần xã Tân Minh cũ, có diện tích 33 km² với hơn 36.000 dân, trên 10.000 hộ gia đình, phân bố tại 36 thôn. Người dân chủ yếu làm nông nghiệp, trong đó có những sản phẩm đặc trưng như lúa và thuốc lào. Trên địa bàn xã có nhiều di tích lịch sử, hệ thống giao thông thuận lợi, tạo điều kiện phát triển kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, cũng như nhiều địa phương khác, trình độ tiếp cận công nghệ của người dân còn chưa đồng đều, đặc biệt là ở nhóm người cao tuổi, hộ có hoàn cảnh khó khăn. Điều đó đặt ra yêu cầu cần có một mô hình phù hợp, thiết thực để nâng cao dân trí số trong cộng đồng.

Nhận thức rõ ý nghĩa đó, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Tân Minh đã chủ động tham mưu Đảng ủy xã thành lập Ban Chỉ đạo triển khai mô hình “Cộng đồng học tập số”, đồng thời xây dựng kế hoạch cụ thể, phân công nhiệm vụ rõ ràng cho từng thành viên. Đặc biệt, xã đã thành lập Tổ công nghệ số cộng đồng tại 100% thôn, mỗi tổ từ 12 đến 17 thành viên, với nòng cốt là Bí thư chi bộ, Trưởng thôn, cán bộ đoàn thể và công chức xã. Đây chính là lực lượng trực tiếp “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, hướng dẫn người dân tiếp cận và sử dụng công nghệ số.

Công tác tuyên truyền được triển khai sâu rộng với nhiều hình thức linh hoạt như họp thôn, sinh hoạt chi bộ, đoàn thể, hệ thống loa truyền thanh, các nhóm Zalo, Facebook của thôn. Nội dung tuyên truyền tập trung vào lợi ích của học tập số, kỹ năng sử dụng công nghệ, đặc biệt là kỹ năng bảo đảm an toàn thông tin, phòng chống lừa đảo trên không gian mạng. Đồng thời, việc học tập số còn được lồng ghép với các phong trào thi đua như “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, “Gia đình văn hóa” và phong trào “Bình dân học vụ số”, tạo sự lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng.

Sau một thời gian triển khai, mô hình đã đạt được những kết quả bước đầu rất đáng khích lệ. Đến nay, đã có hơn 27.500 lượt người dân được hướng dẫn kỹ năng số cơ bản; 50% hộ gia đình có ít nhất một người biết sử dụng dịch vụ công trực tuyến; 80% người trưởng thành có tài khoản thanh toán điện tử. Đặc biệt, trong suốt quá trình triển khai, trên địa bàn xã không phát sinh các vụ việc lừa đảo trên không gian mạng do thiếu hiểu biết, kỹ năng của người dân. Các Tổ công nghệ số cộng đồng đã trực tiếp hướng dẫn người dân cài đặt và sử dụng các ứng dụng thiết yếu như VNeID, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt; tổ chức các buổi “cầm tay chỉ việc” cho người cao tuổi, hộ cận nghèo và các đối tượng yếu thế.

Bên cạnh đó, các thôn đã thành lập và duy trì hiệu quả các nhóm thông tin số trên nền tảng Zalo, Facebook, giúp người dân tiếp cận nhanh chóng các thông tin chính thống từ chính quyền, đồng thời tạo kênh tương tác hai chiều giữa chính quyền và Nhân dân. Mô hình “Gia đình học tập số” cũng được triển khai gắn với việc bình xét danh hiệu “Gia đình văn hóa”, qua đó khuyến khích mỗi hộ gia đình có ít nhất một thành viên đóng vai trò “hạt nhân số”, hỗ trợ các thành viên khác trong việc học tập và ứng dụng công nghệ.

Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng còn một số khó khăn như: một bộ phận người dân, nhất là người cao tuổi, còn tâm lý e ngại công nghệ; cơ sở vật chất tại nhiều nhà văn hóa thôn còn thiếu thốn như wifi, máy tính, thiết bị trình chiếu; lực lượng tham gia chủ yếu là kiêm nhiệm nên thời gian dành cho hoạt động còn hạn chế. Đây là những vấn đề cần tiếp tục được quan tâm, tháo gỡ trong thời gian tới.

Xác định rõ mục tiêu và lộ trình thực hiện, xã Tân Minh phấn đấu đến hết năm 2026 đạt được các chỉ tiêu quan trọng: 100% hộ gia đình có ít nhất một người có kỹ năng số cơ bản và sử dụng được dịch vụ công trực tuyến; 100% người dân được tuyên truyền, trang bị kỹ năng phòng chống lừa đảo trên không gian mạng; 100% thôn có nhóm thông tin số chính thức; trên 85% người trưởng thành sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt; 100% hộ gia đình tham gia mô hình “Gia đình học tập số”; đồng thời từng bước hoàn thiện hạ tầng số tại cơ sở.

Để đạt được mục tiêu đó, xã tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp với phương châm “Người dân là trung tâm – Cộng đồng là nền tảng – Công nghệ là công cụ”. Trong đó, tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức; tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn thực hành theo hình thức “cầm tay chỉ việc”; phát huy vai trò nòng cốt của Tổ công nghệ số cộng đồng, lực lượng đoàn viên thanh niên; huy động các nguồn lực xã hội hóa để đầu tư hạ tầng, trang thiết bị phục vụ chuyển đổi số.

Cùng với đó, MTTQ xã giữ vai trò chủ trì, phối hợp với UBND xã và các ban, ngành, đoàn thể tổ chức triển khai, kiểm tra, giám sát; các trường học tham gia hỗ trợ chuyên môn, tài liệu học tập số; các tổ chức chính trị – xã hội đẩy mạnh vận động hội viên tham gia; các thôn xây dựng kế hoạch cụ thể, phù hợp với điều kiện thực tế; và mỗi người dân chủ động học hỏi, ứng dụng công nghệ vào đời sống hàng ngày.

Có thể khẳng định, việc triển khai mô hình điểm “Cộng đồng học tập số” tại xã Tân Minh không chỉ là yêu cầu tất yếu trong tiến trình chuyển đổi số mà còn là giải pháp thiết thực nhằm nâng cao dân trí, thu hẹp khoảng cách số, xây dựng xã hội học tập ngay từ cơ sở. Với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự hưởng ứng tích cực của Nhân dân, mô hình chắc chắn sẽ tạo nền tảng vững chắc cho phát triển chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, góp phần xây dựng quê hương Tân Minh ngày càng giàu đẹp, văn minh trong giai đoạn mới.